“PAX-AMERICANA”, του Επικ. Καθ. Δημ. Μαυράκη, Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΗΜΕΡΗΣΙΑ» υπό τον τίτλο «Το Κοσοβο είναι μόνο η αρχή στα σχέδια των ΗΠΑ» στις 8 Απριλίου 1999.

PAX-AMERICANA

ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΗΜ. ΜΑΥΡΑΚΗΣ
ΕΠΙ ΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Η πραγματοποιηση των σταδιακως κλιμακουμενων πολεμικων επιχειρησεων των αμερικανικων και ΝΑΤΟικων δυναμεων στα εδαφη της Ομοσπονδης Δημοκρατιας της Γιουγκοσλαβιας κατεστη αναποφευκτη μετα την τελικη διατυπωση των ορων της προταθεισας συμφωνιας στο Ραμπουγιε.

Η απαιτηση για ανευ ορων εισοδο και διακινηση ξενων στρατευματων σε εδαφη κυριαρχης χωρας με ταυτογχρονη αποδοχη του ορου ενος μελλοντικου διαμελισμου της ητο βεβαιο οτι στοχευε στην απορριψη της και στην ως εκ τουτου εδραιωση προσχηματικης επιχειρηματολογιας στρατιωτικης επεμβασης. Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ εδειξαν να εχουν αναγκη την ασκηση της πολιτικης εθνικης καθαρσης της Γιουγκοσλαβιας σε τετοιο βαθμο ωστε τελικα και εξ αντικειμενου την υποστηριξαν μεσα απο τον σχεδιασμο των πολεμικων τους επιχειρησεων.

Για πρωτη φορα μετα τον Δευτερο Παγκοσμιο Πολεμο κυριαρχη ευρωπαικη χωρα δεχεται επιθεση απο ενοπλες δυναμεις αλλων ευρωπαικων χωρων.

Η παραβιαση των μεχρι χθες ισχυουσων διεθνων συνθηκων γαι την ασφαλεια στην Ευρωπη και η πληρης απαξιωση των θεσμοθετημενων διαδικασιων του Ο.Η.Ε. για την επιλυση των κρισεων αποκαλυπτει με ικανοποιητικη σαφηνεια την προσπαθεια εγκαθιδρυσης της «Νεας Ταξης» πραγματων

Οι διαδικασιες των ισορροπιων της διπολικης περιοδου που προεκυψαν μετα τον δευτερο παγκοσμιο πολεμο και ισχυσαν για περισσοτερο απο μισο αιωνα εγκαταλειπονται καθως ενα νεο δογμα επιχειρειται να διαμορφωθει ικανο να εκφρασει τον κυριαρχο χαρακτηρα των ΗΠΑ στον πλανητη.

Με τη Ρωσια σε βαθεια κοινωνικη και οικονομικη κριση, την Κινα αποροφημενη στα εσωτερικα της προβληματα και τη Ευρωπαικη Ενωση αμφιταλαντευομενη αναμεσα στην προσφατη θαλπωρη της πυρηνικης ομπρελας των ΗΠΑ και της βραδεως αναπτυσσομενης προοπτικης ομογενοποιησης και αυτοδυναμης πορειας της, οι ΗΠΑ επιχειρουν να επεκτεινουν την επιρροη τους και να επιβαλλουν τους κανονες του παιχνιδιου που ισχυσαν στη Μεση Ανατολη σε μια καλα επιλεγμενη για την υπερασπιση των γεωπολιτικων τους συμφεροντων περιοχη και σε μια καταλληλη για αυτους χρονικη περιοδο.

Η κυρια γεωπολιτικη επιδιωξη των ΗΠΑ στην περιοχη, οπως αυτη εκφραζεται απο το State Department, συνοψιζεται ως προσπαθεια διευρυνσης της σφαιρας επιρροης τους, περαν της Τουρκιας, στην Νοτιο-Ανατολικη Ευρωπη μεχρι και τα Βαλκανια καλυπτοντας το κενο που αφησε η διαλυση της Σοβιετικης Ενωσης.

Η προσπαθεια αποσκοπει, κατα κυριο λογο, στην ενισχυση του πολιτικου και στρατιωτικου ελεγχου επι των οδων διακινησης του πετρελαιου προς την Μεσογειο απο Κασπια, Κεντρικη Ασια και Μεση Ανατολη σε συνδυασμο και με τις συντελουμενες εξελιξεις στην Κασπια.

Απο την αποψη αυτη ως περιοχες ενδιαφεροντος μπορουν να θεωρηθουν οι ανατολικες περιοχες της Τουρκιας (Κουρδισταν), η νοτιοανατολικη Τουρκια (Γιουμουρταλικ-Τσειχαν), τα Στενα, η θαλασσια περιοχη του Αιγαιου και οι περιοχες της Βορειας Αδριατικης στα λιμανια του Omisalij και του Krk.

Η επιτυχης εκβαση ενος τετοιου χειρισμου θα της επιτρεψει οχι μονο τον ελεγχο επι της διακινησης των φορτιων του πετρελαιου απο τις κλειστες περιοχες της Κασπιας και της Κεντρικης Ασιας προς την Μεσογειο αλλα και την ενισχυση της δυνατοτητας παρεμβασης της στις αγορες στα θεματα της διαμορφωσης των τιμων και των χωρων προελευσης των φορτιων. Πολιτικη την οποια ασκησε με επιτυχια στη διαρκεια των παρελθοντων ετων, υπερ της Σαουδικης Αραβιας και των Εμιρατων του Κολπου και βεβαιως εις βαρος του Ιραν, του Ιρακ και της Λιβυης.

Ειναι φανερο οτι καθως η οκταετης θητεια του Αμερικανου Προεδρου πλησιαζει προς το τελος της και ο τελευταιος δεν εξαρταται απο τις σφυγμομετρησεις του εκλογικου σωματος διαμορφωνεται το γνωστο και απο το παρελθον χρονικο περιθωριο για την εφαρμογη αμφιβολης δημοτικοτητας επιλογων στον τομεα της εξωτερικης πολιτικης των ΗΠΑ.

Η συγκυρια για την αμερικανικη εξωτερικη πολιτικη καθισταται περισσοτερο ευνοικη καθως η ηπειρωτικη Ευρωπη στερειται εμπειρης πολιτικης ηγεσιας ενω τα συμφεροντα της Βρετανιας στην Κασπια και στις προαναφερθεισες περιοχες ταυτιζονται σε μεγαλο βαθμο με αυτα των ΗΠΑ, εξ ου και η ενθερμη υποστηριξη της βρετανικης κυβερνησης.

Εκτος ομως της προσπαθειας για αποδυναμωση των ερεισματων της ρωσικης πολιτικης στην Βαλκανικη και στη Μεσογειο οι στρατιωτικες επιχειρησεις παρεχουν ευκαιρια ανανεωσης του στρατιωτικου εξοπλισμου των χωρων της συμμαχιας και προωθησης των οπλικων συστηματων της αμερικανικης πολεμικης βιομηχανιας οπως συνεβει και με την περιπτωση του πολεμου στον Κολπο. Η επεκταση του ΝΑΤΟ στις χωρες της κεντρικης Ευρωπης και η αντικατασταση του εξοπλισμου τους, μπορει ως προοπτικη οικονομικης αναπτυξης των χωρων αυτων να μη ειναι ιδιαιτερα θετικη, αποτελει ομως ιδιαιτερα ελκυστικη προοπτικη για το συμπλεγμα της αμερικανικης πολεμικης βιομηχανιας που εχει μια λαμπρη ευκαιρια διαφημισης και προωθησης των εξαιρετικης ακριβειας και αποδοσης, πλην ομως υψηλου κοστους, προιοντων της

Παρα τις περι του αντιθετου διατυπουμενες αποψεις καθισταται φανερο οτι απο την μεχρι τωρα εξελιξη των γεγονοτων οι στοχοι της αμερικανικης διπλωματιας επιτυγχανονται σε ικανοποιητικο βαθμο καθως οι πολεμικες επιχειρησεις επιβεβαιωσαν την αδυναμια της ρωσικης πολιτικης να στηριξει τα ερεισματα της και επομενως η ακυρωση τους ειναι ζητημα χρονου, ενω ταυτογχρονως εγινε σαφες οτι ο ρυθμιστης των εξελειξεων στην περιοχη ειναι οι ΗΠΑ.

Εκκρεμει βεβαιως το θεμα των χερσαιων η μη επιχειρησεων αλλα και αυτο δεν προκειται να μεταβαλλει τα δεδομενα του προβληματος. Αλλωστε οι ΗΠΑ εδειξαν να εχουν αναγκη την υπαρξη της ηγεσιας της Γιουγκοσλαβιας και την ακολουθουμενη απο αυτην πολιτικη εθνικης καθαρσης στο Κοσοβο. Ειναι φανερο πλεον οτι αποτελει το αλλοθι προκειμενου να προχωρησουν στον κατακερματισμο της περιοχης. Για τον λογο αυτο αλλωστε και εξ αντικειμενου την υποστηριξαν μεσα απο τον σχεδιασμο των πολεμικων τους επιχειρησεων και την ιεραρχιση των στοχων τους. Ο ηγετης αντιπαλος που αποτελει την ενσαρκωση του κακου φαινεται οτι ειναι ιδιαιτερα αναγκαιος για την καταλληλη διαπαιδαγωγηση της κοινης γνωμης των χωρων που οι ενοπλες δυναμεις τους μετεχουν στις επιχειρησεις. Οπως στην περιπτωση του Ιρακ ετσι και στη περιπτωση της Γιουγκοσλαβιας ο πολεμος γινεται εναντιον αυτου του κακου ηγετη που βεβαιως πρεπει και να παραμενει στη θεση του για να δικαιολογει την σταση τους.

Το ασφαλως προβλεφθεν απο τους σχεδιαστες των επιχειρησεων κυμα προσφυγων αποσταθεροποιει τις χωρες της περιοχης και αναδεικνυει τον κυριαρχο ρολο της αμερικανικης παρουσιας (πολιτικης και στρατιωτικης) σε αυτη. Η αναφορα και επικληση των δικαιωματων των διαφορων μειονοτητων της ευρυτερης περιοχης σε συνδυασμο με την καταργηση της αρχης του απαραβιαστου των συνορων και την προοπτικη συγκροτησης μικρων και εξαθλιωμενων κρατικων οντοτητων, δημιουργει συνθηκες ασταθειας στην περιοχη για τις οποιες καμμια χωρα δεν αισθανεται ευτυχης.

Η μετατροπη της Αλβανιας, της ΠΓΔΜ και ενδεχομενως στους επομενους μηνες του Κοσοβου και του Μαυροβουνιου σε στρατιωτικα προτεκτορατα των ΗΠΑ ασφαλώς δεν προοιωνιζει ευχαριστες εξελιξεις τοσο για την Ελλαδα οσο και για την Τουρκια που αντιλαμβανεται οτι μια παρομοια λυση ευρισκεται σε εξελιξη στα συνορα της με το Ιρακ. Ιδιαιτερα καθως η αμερικανικη διπλωματια φαινεται οτι ειναι αποφασισμενη να εστιασει την προσοχη της στα ζητηματα των ανατολικων περιοχων της Τουρκιας και του Αιγαιου εν οψει της σχεδιαζομενης επισκεψης του αμερικανου Προεδρου στην περιοχη το επομενο φθινοπωρο.

Οσο οι πολεμικες επιχειρησεις στην Γιουγκοσλαβια θα ευρισκονται σε εξελιξη ειναι μαλλον δυσκολο να σκεφθει κανεις οτι οι ΗΠΑ θα επιθυμουσαν να δυσχερανθει η οδος εφοδιασμου των χερσαιων δυναμεων τους στην ΠΓΔΜ απο την Θεσσαλονικη εξ αιτιας ενος θερμου επεισοδιου με την Τουρκια. Ισως μαλιστα και στη βαση αυτη να μπορουν να ερμηνευθουν και οι παροτρυνσεις της αμερικανικης διπλωματιας προς την Τουρκια για αποκλιμακωση της επιθετικοτητας της προς την Ελλαδα με αφορμη την υποθεση Οτσαλαν. Τουτο ομως δεν σημαινει οτι οταν και εαν ληξουν οι στρατιωτικες επιχειρησεις η παρατηρηση του Προεδρου Κλιντον για πιθανη επεκταση της αναταραχης σε Ελλαδα και Τουρκια δεν θα εχει την αξια της. Αλλωστε ειναι γνωστη η προσεγγιση οτι χρονιζοντα προβληματα δεν μπορουν να αντιμετωπισθουν παρα μονο μεσα απο την δημιουργια ελεγχομενων κρισεων.

Συνοψιζοντας θα μπορουσε κανεις να παρατηρησει οτι ανεξαρτητως της εκβασης των πολεμικων επιχειρησεων στη Γιουγκοσλαβια η πολιτικη και στρατιωτικη παρουσια των ΗΠΑ στην ευρυτερη περιοχη της Νοτιανατολικης Ευρωπης θα ειναι περισσοτερο εντονη στη διαρκεια των επομενων ετων.

Η προσπαθεια εξυπηρετησης των επιδιωξεων της αμερικανικης πολιτικης εμπεριεχει διευθετησεις οι οποιες δεν ταυτιζονται κατ' αναγκη με την αποψη της Ελλαδος για τον ευρωπαικο προσανατολισμο της, το ρολο της στην περιοχη, την Κυπρο και το Αιγαιο. Ειναι μαλιστα πολυ πιθανον τετοιου ειδους αποπειρες διευθετησεων να χρειασθει να αντιμετωπισει η χωρα στο αμεσως επομενο χρονικο διαστημα. Αυτο δεν θα πρεπει να διαφευγει της προσοχης κανενος και ιδιαιτερα οσων επιδιωκουν να εχουν αποψη για τα συμβαινοντα.

Απο την αποψη αυτη η προσπαθεια της Κυβερνησης να διαφυλαξει την ευρωπαικη προοπτικη της χωρας και να μην παρασυρθει στο περιθωριο των εξελιξεων αποφευγοντας δυσαρεστες εξελιξεις για τα εθνικα μας θεματα θα πρεπει να εχει την υποστηριξη ολων.

Η χωρα μας δεν πρεπει να δωσει λαθος μηνυματα τοσο οσον αφορα την προσηλωση στις βασικες αρχες που πρεπει να διεπουν τις σχεσεις των χωρων της περιοχης οσο και τις σχεσεις των ανθρωπων στο τελος αυτου του αιωνα. Ταυτογχρονα ομως δεν θα πρεπει να εχει λανθασμενη αντιληψη και πολυ περισσοτερο να δινει λανθασμενα μηνυματα για τον τροπο που αντιλαμβανεται τους υπαρκτους συσχετισμους δυναμεων στην ευρυτερη περιοχη και την θεση της σε σχεση με αυτους.

Οι επομενοι μηνες θα ειναι κρισιμοι για την χωρα μας και η δημιουργια ενος αραγους εθνικου μετωπου, χωρις μεγαλοστομιες και συναισθηματικες εκρηξεις, ειναι περισσοτερο απο ποτε αναγκαια.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΗΜΕΡΗΣΙΑ"
ΥΠΟ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ "ΤΟ ΚΟΣΟΣΒΟ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΑΡΧΗΣΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ"
ΣΤΙΣ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1999.