«Δρόμοι πετρελαίου», του Επικ. Καθ. Δημ. Μαυράκη, Ιούνιος 1999

ΔΡΟΜΟΙ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ
ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΗΜ. ΜΑΥΡΑΚΗΣ

H προσφατη επισκεψη του Υπ. Αναπτυξης κ. Ε. Βενιζελου στη Σοφια, με την ευκαιρια της εκει επισκεψης του Προεδρου της Δημοκρατιας κ. Κ. Στεφανοπουλου, επανεφερε και παλι στο προσκηνιο τις δυσκολιες που συναντα η επενδυτικη προταση για την κατασκευη του παρακαμπτηριου αγωγου πετρελαιου στη διαδρομη Μπουργκας-Αλεξανδρουπολις.

Οπως ειναι γνωστον στο ζητημα της επιλογης των οδων μεταφορας η Ευρωπαικη Ενωση εχει ταχθει υπερ της αναζητησης και υλοποιησης των οικονομικα και εμπορικα προσφοροτερων λυσεων.

Αυτη ειναι μια πολιτικη που υιοθετει και η ελληνικη κυβερνηση.

Η εφαρμογη της πολιτικης αυτης εμπεριεχει την προυποθεση της πολιτικης σταθεροτητας και της ασφαλειας επι των χερσαιων και θαλασσιων περιοχων διελευσης των φορτιων και την απεμπλοκη η την συμβατοτητα των πολιτικων σχεδιασμων των μεγαλων ενεργειακων παικτων για τις τελικες αποφασεις.

Κατι που οπως φαινεται δεν συμβαινει στην προκειμενη περιπτωση.

Απο την αποψη της γεωπολιτικης της ενεργειας οι εξελισσομενες πολεμικες δραστηριοτητες στην περιοχη περιεχουν αναμφιβολως μια ισχυρη συνιστωσα αναδιαταξης των ζωνων επιρροης στα πλαισια του νεου συσχετισμου δυναμεων οπως αυτος διαμορφωθηκε μετα το 1989.

Επομενως η παρακολουθηση και κατανοηση των πραγματοποιουμενων ανακαταταξεων καθισταται εξαιρετικα χρησιμη καθως συνδεεται με επιλογες γεωπολιτικου χαρακτηρα στο χωρο της ενεργειας, οπως o ελεγχος επι των οδων εξοδου των πετρελαιων της Κασπιας προς τις ανοικτες θαλασσες.

Επιλογες που επιδρουν στις τελικες αποφασεις για το μελλον της συγκεκριμενης προτασης.

Η προταση για την κατασκευη του αγωγου Μπουργκας-Αλεξανδρουπολις, οπως ειναι γνωστον ειναι η πλεον οικονομικως συμφερουσα μεταξυ ολων των αλλων που εχουν προταθει μεχχρι σημερα.

Αυτο ομως δεν εξασφαλιζει και την πραγματοποιηση της για μια σειρα πολιτικους και οικονομικους λογους που ασφαλως εχουν υπ΄οψη τους οι ενδιαφερομενοι.

Ο πρωτος λογος συνδεεται με την εξαντληση η μη των δυνατοτητων μεταφορας φορτιων πετρελαιου δια των Στενων. Θεμα που εχει εγερθει απο την πλευρα της Τουρκιας με σκοπο την ενισχυση της προτασης για τον αγωγο Baku-Ceyhan και που ομως δεν φαινεται να επιβεβαιωνεται στο μεσοπροθεσμο μελλον.

Αλλα ακομη και εαν οι υπο διακινηση ποσοτητες ειναι τετοιες ωστε σε συνδυασμο με τις περιβαλλοντικες επιφυλαξεις και το καθεστως διελευσης των πλοιων δια των Στενων να οδηγει στην εξεταση της κατασκευης παρακαμπτηριου αγωγου, τοτε θα ηταν δυνατον μια κοινοπραξια απ' ευθειας συνδεομενη με τις κυριοτερες κοινοπραξιες παραγωγης πετρελαιου να εχει περισσοτερες πιθανοτητες κατασκευης ενος αντιστοιχου αγωγου επι της ιδιας η βραχυτερης διαδρομης.

Ετσι για παραδειγμα μια απ'ευθειας συμφωνια με τις κοινοπραξιες παραγωγης πετρελαιυ που θα συνεδεε τα κομιστρα με την εκαστοτε τιμη πετρελαιου να ειχε περισσοτερες πιθανοτητες απο μια ακαμπτη διαμορφωση των τιμων. Ενδεχομενως αυτο να οδηγουσε και σε μια ριζικη αναδιαρθρωση του αριθμου των μετοχων και των ποσοστων συμμετοχης τους. Αλλα αυτο δεν ειναι κατι το ασυνηθες στη περιοχη, αντιθετα μαλιστα θα διευκολυνε και την πολιτικη αποδοχη της προτασης απο ολους τους ενδιαφερομενους παικτες και θα μηδενιζε τα προβαλομενα επιχειρηματα οτι δηθεν η προταση ειναι πολιτικα μονοπλευρα εξαρτημενη προς μια μονο κατευθυνση. Επιχειρημα το οποιο η ελληνικη πλευρα εχει απορριψει κατηγορηματικα στη πραξη, καλωντας ολους τους πιθανα ενδιαφερομενους να συμμετασχουν στο εγχειρημα.

Κατω απο τις πολιτικες συνθηκες που διαμορφωνονται στην περιοχη θα ηταν ισως σκοπιμο να μελετηθει τοσο η αναδιαρθρωση του επενδυτικου σχηματος η ακομη και η αναζητηση ενος νεου στην ιδια διαδρομη αν συνεχισθουν οι παρατηρουμενες καθυστερησεις. Ισως μια τετοια παραλληλη συζητηση να επεταχυνε τις εξελιξεις. Αλλωστε για τη ελληνικη κυβερνηση εκεινο που εχει σημασια ειναι κατα κυριο λογο η υλοποιηση του εργου.

Δεν θα πρεπει ακομη να διαφευγει της προσοχης των υποψηφιων παικτων και ιδιαιτερα της Βουλγαρικης πλευρας οτι το Μπουργκας δεν ειναι η μοναδικη αφετηρια για ενα αγωγο παρακαμπτηριο των Στενων. Υπαρχουν και αλλες προτασεις που μαλιστα εχουν αρχισει να εμφανιζονται στους ενεργειακους χαρτες της περιοχης.

Αυτη ειναι και η περιπτωση της διαδρομης Κiyikoy-Ibrikhaba στην περιοχη της Ανατολικης Θρακης, η οποια εμφανιζει το πλεονεκτημα να κινειται στο εδαφος ενος μονον κρατους και την οποια η Τουρκια φαινεται οτι μελετα ως εναλλακτικη λυση, απο καιρο, για την περιπτωση που τα σχεδια της για την διαδρομη Baku-Ceyhan δεν πραγματοποιηθουν.

Για ολες ομως αυτες τις πιθανες οδευσεις η πολιτικη της στρατιωτικης εντασης που αναπτυσσει η Τουρκια στο Αιγαιο συγκροτει ενα υπολογισιμο αποτρεπτικο παραγοντα με τον οποιο η τελευταια εξισορροπει τα αντιστοιχα προβληματα ασφαλειας που εμφανιζονται στη διαδρομη Baku-Ceyhan οσο η διαδρομη αυτη, οπως προαναφερθηκε, ευρισκεται στις προτεραιοτητες της.

Αν οι πολιτικες συνθηκες στη περιοχη μπορουσαν να το επιτρεψουν και οι οικονομικες συνθηκες να το δικαιολογησουν τοτε το ενδεχομενο ενος Ελληνο-Τουρκικου αγωγου στον αξονα Κiyikoy – Aλεξανδρουπολις θα μπορουσε να αποτελεσει ενα σταθεροποιητικο παραγοντα στην περιοχη.

Με αυτες τις προυποθεσεις μια τετοια προταση θα μπορουσε να αποσπασει την πολιτικη και οικονομικη υποστηριξη της Ευρωπαικης Ενωσης αλλα και να ενταχθει στις γεωπολιτικες επιλογες των Η.Π.Α. για την περιοχη στο αμεσως προσεχες χρονικο διαστημα.

Απο την αποψη αυτη και για προφανεις πολιτικους λογους η προταση αυτη θα αξιζε να αποσπασει το ενδιαφερον της Ελληνικης Κυβερνησης.